{"id":86172,"date":"2025-05-07T09:06:57","date_gmt":"2025-05-07T07:06:57","guid":{"rendered":"https:\/\/safejournalists.net\/?p=86172"},"modified":"2025-05-08T09:08:15","modified_gmt":"2025-05-08T07:08:15","slug":"novinarstvo-na-raskrscu-eu-mora-osigurati-dugorocnu-finansijsku-stabilnost","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/safejournalists.net\/bs\/novinarstvo-na-raskrscu-eu-mora-osigurati-dugorocnu-finansijsku-stabilnost\/","title":{"rendered":"Novinarstvo na raskr\u0161\u0107u: EU mora osigurati dugoro\u010dnu finansijsku stabilnost"},"content":{"rendered":"

Budu\u0107nost nezavisnih uredni\u010dkih medija i novinarstva u Evropi nalazi se na kriti\u010dnoj prekretnici. Dominacija prvenstveno ameri\u010dkih vrlo velikih online platformi (VLOP), koje sada ostvaruju preko 80% prihoda od digitalnog ogla\u0161avanja, prijeti odr\u017eivosti medijskog sektora. Ove platforme sve vi\u0161e iskori\u0161tavaju novinarski sadr\u017eaj putem generativnih tehnologija umjetne inteligencije bez pravedne naknade, \u0161to dodatno naru\u0161ava ekonomsku odr\u017eivost kvalitetnog novinarstva. Kako su zapo\u010dele diskusije o Vi\u0161egodi\u0161njem finansijskom okviru (MFF) nakon 2027. godine, Evropska federacija novinara (EFJ) poziva na sna\u017eno i sigurno finansiranje nezavisnog novinarstva u sljede\u0107em dugoro\u010dnom bud\u017eetu EU.<\/p>\n

Novinari se suo\u010davaju sa sve ve\u0107im internim i eksternim izazovima: rastu\u0107im izbjegavanjem vijesti, politi\u010dkim i ekonomskim preuzimanjem medijske pa\u017enje i pogor\u0161anjem uslova rada. Brojna istra\u017eivanja ukazuju na to da visokokvalitetno novinarstvo ne samo da ostaje efikasno usred rastu\u0107eg broja dezinformacija, ve\u0107 da i provjera \u010dinjenica i novinarstvo mogu efikasno suprotstaviti dezinformacijama i la\u017enim informacijama. EFJ se ve\u0107 dugi niz godina zala\u017ee za zdravu kombinaciju razli\u010ditih tokova finansiranja, uklju\u010duju\u0107i javno finansiranje novinarstva kao javnog dobra na tr\u017ei\u0161nim osnovama.<\/p>\n

Kao \u0161to s pravom nagla\u0161ava Predstavnik OSCE-a za slobodu medija, ne mo\u017ee biti sigurnosti bez slobode medija. Novinarstvo je jedno od najmo\u0107nijih oru\u0111a u borbi protiv dezinformacija, ali da bi ostalo efikasno, potrebna mu je sna\u017ena i ciljana podr\u0161ka.<\/p>\n

Strukturni nedostatak finansiranja na nivou EU<\/strong><\/p>\n

Trenutno finansiranje novinarstva od strane EU prvenstveno je usmjereno na medijske organizacije, bez garantovanja koristi za same novinare, posebno u oblastima obuke, usavr\u0161avanja i resursa. Finansiranje mora biti uslovljeno po\u0161tenim radnim praksama i novinarskim integritetom i etikom, jer EU ne bi trebala davati sredstva neodgovornim medijskim organizacijama.<\/p>\n

Finansiranje vje\u0161tina iz javnog sektora nesrazmjerno podr\u017eava profesionalce u filmskoj produkciji, ostavljaju\u0107i novinare nedovoljno opslu\u017eenim. Slobodni novinari \u2013 \u010desto najranjiviji \u2013 suo\u010davaju se sa sistemskim preprekama u pristupu obuci i institucionalnoj podr\u0161ci.<\/p>\n

Postoji hitna potreba za sna\u017enim i sigurnim finansiranjem kako bi se oja\u010dao medijski pejza\u017e Evrope i demokratska otpornost u okru\u017eenju pove\u0107anih prijetnji demokratiji, slobodi izra\u017eavanja, pluralizmu medija i slobodi medija \u0161irom svijeta. U Evropi se sektor tako\u0111er ve\u0107 neko vrijeme suo\u010dava s finansijskim problemima; pogor\u0161ano je industrijom pra\u0107enja oglasa koja favorizira vrlo velike online platforme, \u0161to je dovelo do procijenjenog smanjenja prihoda od ogla\u0161avanja\u00a0za 50-70 posto.<\/a><\/p>\n

Utjecaj zamrzavanja finansiranja od strane\u00a0SAD-a<\/a>\u00a0na medijski pejza\u017e EU bio je ozbiljan. Ali ono \u0161to je otkriveno jeste preveliko oslanjanje na finansiranje ameri\u010dke vlade za mno\u0161tvo aktivnosti usmjerenih na promociju demokratske otpornosti, nezavisnih medija i medijskog pluralizma \u0161irom EU, posebno u centralnoj i isto\u010dnoj Evropi. Program ameri\u010dke vlade za\u00a0centralnu Evropu<\/a>\u00a0obezbijedio je 35 miliona dolara grantova za civilno dru\u0161tvo, medije, vladavinu prava i gra\u0111anski anga\u017eman u Bugarskoj, \u010ce\u0161koj, Ma\u0111arskoj, Poljskoj, Rumuniji, Slova\u010dkoj i Sloveniji.<\/p>\n

Da bismo to stavili u perspektivu, trenutni Vi\u0161egodi\u0161nji finansijski okvir (MFF) uklju\u010duje 1,42 milijarde eura za medijski dio programa Kreativna Evropa za period 2021-2027. U me\u0111uvremenu,\u00a0Rusija je potro\u0161ila isti iznos na medije<\/a>\u00a0samo u 2021. godini. Istra\u017eivanja pokazuju da je\u00a094 projekta usmjerena na novinarstvo primilo ukupno 295,1 milion eura<\/a>\u00a0finansiranja izme\u0111u 2018. i 2024. godine, od razli\u010ditih fondova i tijela EU, kao \u0161to su DG Connect i DG RTD.<\/p>\n

Ovaj nedostatak strukturne podr\u0161ke potkopava odr\u017eivost novinarstva kao profesije i prijeti samim temeljima izvje\u0161tavanja od javnog interesa. Da bi efikasno podr\u017eala nezavisno novinarstvo, EU mora odr\u017eati i pro\u0161iriti svoju holisti\u010dku strategiju, fokusiraju\u0107i se na sedam prioritetnih podru\u010dja:<\/p>\n

 <\/p>\n