Mes 11 dhe 15 korrikut 2026, në sfondin e Revolucionit Flamingo qëvijonte në Shqipëri, pretendimet lidhur me një fushatë online kundërbizneseve u përshkallëzuan në shënjestrimin publik të gazetarit Gjergj Erebara dhe BIRN Albania, organizata jofitimprurëse që qëndron pas Reporter.al dhe një prej qendrave më të rëndësishme të gazetarisëinvestigative dhe në interes të publikut në vend.
Rasti ilustron një model më të gjerë presioni ndaj gazetarëve qëmbajnë qëndrime të dukshme për çështje publike të debatueshme. Angazhimi qytetar riformulohet si provë e koordinimit politik, pavarësia profesionale vihet në pikëpyetje dhe pretendimet e pambështetura përsëriten derisa të fitojnë pamjen e fakteve. Shënjestrimi publik kalon më pas përtej kundërshtimit të pikëpamjevetë gazetarit. Ai synon të dëmtojë besueshmërinë, të izolojë individin, të frikësojë të tjerët që të mos flasin dhe ta transferojë presionin teredaksia, financuesit dhe partnerët e saj institucionalë. Ngjarjet e mesittë korrikut tregojnë se si ky proces mund ta kthejë një gazetar nëobjekt të sulmit publik dhe ta përdorë atë si rrugë për të delegjitimuarnjë organizatë të tërë mediatike.
Konteksti i drejtpërdrejtë ishte Revolucioni Flamingo, i cili nisi më 30 maj kundër zhvillimit të turizmit luksoz në peizazhin e mbrojturVjosë-Nartë dhe më pas u zgjerua në kërkesa për llogaridhëniepolitike dhe dorëheqjen e Kryeministrit. Në fillim të korrikut, përdorues anonimë publikuan vlerësime me një yll në Google ndajbizneseve të perceptuara si të afërta me qeverinë, duke nxitur njëhetim policor dhe duke krijuar terrenin për akuzat ndaj Erebarës.
Mbështetja publike e Erebarës për Revolucionin Flamingo u përdorpër ta paraqitur atë si organizator të fushatës online kundër bizneseve. Editoriale mediatike i përshkruan vlerësimet si një “sulm terrorist”, e vendosën atë brenda strukturës së pretenduar organizative të protestësdhe e cilësuan “sulmues” dhe “pseudo-gazetar”. Nuk u publikua asnjëprovë që tregonte se ai kishte drejtuar vlerësimet, koordinuarpjesëmarrësit apo kontrolluar llogaritë e përfshira. Angazhimi i tijqytetar u trajtua si provë e mjaftueshme.
Presioni u intensifikua kur Gjergj Luca, pronar i grupit të biznesitRozafa dhe figurë e njohur publike, e sulmoi Erebarën në një videoduke përdorur gjuhë denigruese dhe duke e akuzuar se kishte vënë nëshënjestër kompanitë e tij. Videoja u përhap gjerësisht në rrjetetsociale dhe u ripublikua nga disa portale me tituj fyes, të cilët tallninpamjen e Erebarës dhe vinin në dyshim statusin e tij si gazetar. Ky amplifikim u pasua nga artikuj që pretendonin se operatorë turistikëkërkonin përjashtimin e tij nga hotelet dhe restorantet, ndonëse nuk u paraqit asnjë vendim i verifikuar, nismë formale apo provë zbatimi. Komentet poshtë postimeve dhe artikujve kërkonin burgosjen e tij, sugjeronin se njerëzit do ta “gjenin” dhe nxisnin veprime tëdrejtpërdrejta ndaj tij.
Akuzat u zgjeruan më pas drejt BIRN Albania, megjithëse Erebaraështë bashkëpunëtor i jashtëm dhe jo gazetar i punësuar apo redaktor i organizatës. Raportimi i BIRN-it, financimi ndërkombëtar dhepartnerët institucionalë u paraqitën si pjesë e fushatës së pretenduar, pa asnjë provë për përfshirjen e redaksisë. Kjo sekuencë e vendosiErebarën nën presion të vazhdueshëm personal dhe profesional, ndërsaangazhimi i tij qytetar u përdor si rrugë për të diskredituar dhefrikësuar një prej organizatave kryesore të gazetarisë investigative nëShqipëri.
Katër ditë më vonë, një shkëmbim tjetër përforcoi të njëjtin model presioni. Taulant Balla, kryetar i Grupit Parlamentar të PartisëSocialiste në pushtet, reagoi ndaj një imazhi të ndryshuar të publikuarnga Erebara në llogarinë e tij personale në Facebook. Pasi e identifikoiimazhin si të rremë, Balla nuk e kufizoi përplasjen te postimi, por e shtriu atë edhe ndaj BIRN Albania. Ai publikoi dënimin me një fjalë, “TURP”, duke i atribuar publikisht organizatës përgjegjësi përpostimin personal të Erebarës, pavarësisht mungesës së çdo prove përpërfshirje editoriale apo institucionale. Duke iu referuar Erebarës si“redaktor/bashkëpunëtor” i BIRN-it, ai vuri në pikëpyetje misionin e organizatës, përmendi Fondacionet e Shoqërisë së Hapur, agjencinësuedeze të zhvillimit SIDA, programe të Bashkimit Evropian dheambasada të huaja, si dhe njoftoi se do t’i kontaktonte drejtpërdrejt.
Duke ardhur nga një prej zyrtarëve më të lartë të partisë në pushtet, kymesazh kishte peshë përtej një mosmarrëveshjeje të zakonshmepolitike. Ai sugjeronte se shprehja qytetare personale e njëbashkëpunëtori mund ta ekspozonte një redaksi të pavarur ndajpresionit politik.
Të marra së bashku, këto ngjarje tregojnë se si gazetarët qëangazhohen publikisht në çështje qytetare të debatueshme mund tëbëhen të cenueshëm ndaj një vargu sulmesh që përshkallëzohen.
Standardet evropiane të të drejtave të njeriut i mbrojnë gazetarët jo vetëm gjatë ushtrimit të profesionit, por edhe kur marrin pjesë siqytetarë në debatin publik. Këto mbrojtje nuk i vendosin gazetarëtpërtej kritikës dhe as nuk justifikojnë gabimet faktike. Ato kërkojnë, megjithatë, që përgjegjësia të mbetet e lidhur me provat. Mbështetjapublike për një protestë nuk provon përgjegjësi për çdo veprim tëlidhur me të. Aktiviteti personal i një bashkëpunëtori në rrjetet socialenuk bëhet automatikisht përgjegjësi e redaksisë që publikon shkrimet e tij. Po ashtu, kritika ndaj një gazetari nuk justifikon presionin politikmbi institucionet që financojnë apo mbështesin gazetarinë e pavarur.
Rëndësia e këtij rasti shkon shumë përtej një gazetari dhe një redaksie. Hapësira qytetare mbështetet te mundësia që gazetarët, studiuesit, aktivistët dhe qytetarët të hyjnë në debatin publik pa u paraqitur sikomplotistë, pa iu mohuar legjitimiteti profesional dhe pa u kthyer nërrezik për organizatat me të cilat lidhen. Shënjestrimi personal, sulmetndaj reputacionit dhe presioni mbi redaksitë dhe financuesit rrisinkoston e të folurit dhe dobësojnë mbikëqyrjen e pavarur. Rezultatiështë një efekt frikësues, ku heshtja bëhet më e sigurt se pjesëmarrjadhe liria e shprehjes ngushtohet pa qenë nevoja për një akt formal censure.
Foto: Citizens Channel