Këtë vit, Federata Evropiane e Gazetarëve (EFJ) mbajti takimin e saj vjetor në Ankara të Turqisë (18–19 qershor). E organizuar nga Asociacioni i Gazetarëve (GCD), ngjarja me temën “Gazetaria nën rrethim” mblodhi 85 përfaqësues të 42 sindikatave dhe shoqatave profesionale të gazetarëve nga e gjithë Evropa, si dhe presidenten e sapozgjedhur të Federatës Ndërkombëtare të Gazetarëve (IFJ), Zuliana Lainez.
“Erdhët pikërisht në kohën kur nevojiteshit më së shumti”, deklaroi kryetari i GCD-së, Nazmi Bilgin, duke iu referuar pranisë sonë simbolike në një vend ku gazetarët prej kohësh kanë paguar një çmim të lartë për raportimin në interes të publikut.
Takimi vjetor nisi me konferencën e GCD-së, “Kriza Globale e Gazetarisë”, e cila që në ditën e parë vuri në pah sfidat kryesore me të cilat përballet profesioni sot, përfshirë raportimin nga zonat e konfliktit, kushtet e pasigurta të punës, transformimin digjital dhe ngritjen e inteligjencës artificiale.
“Sa herë që mendojmë se kemi arritur kufijtë e polarizimit politik, mosbesimit shoqëror dhe sulmeve të hapura ndaj mediave, realiteti na dëshmon të kundërtën. Ai na tregon se hapësira për liri mund të ngushtohet edhe më tej, se pragu i dhunës së pranueshme ndaj gazetarëve mund të ngrihet edhe më shumë dhe se ata që e ndërtojnë pushtetin mbi manipulimin dhe frikën gjithmonë gjejnë mënyra të reja për të dobësuar pikërisht ata që bëjnë pyetje, verifikojnë faktet dhe kërkojnë përgjigje”, deklaroi presidentja e EFJ-së, Maja Sever, në fjalimin e saj hyrës.
Nga sesioni hapës deri te debatet në panele dhe shqyrtimi i mocioneve, një fjalë dominoi në mënyrë unanime gjatë gjithë takimit: solidariteti. Ky frymëzim u pasqyrua edhe në miratimin e 36 rezolutave dhe deklaratave, përmes të cilave sindikatat e gazetarëve riafirmuan përkushtimin e tyre për unitet në mbrojtje të profesionit përtej kufijve shtetërorë.
Delegatët miratuan gjithashtu buxhetin e EFJ-së, si dhe raportet e aktiviteteve dhe financiare, duke theksuar nevojën për një program më të fuqishëm EU Agora, me një linjë të veçantë për mediat dhe gazetarinë, ku të paktën 20 për qind e buxhetit të dedikohet për gazetari cilësore dhe të pavarur. Përtej aspektit financiar, kjo konsiderohet një garanci jetike për mbrojtjen e lirisë së medias, veçanërisht në një kohë kur presionet politike, pasiguria ekonomike dhe platformat e drejtuara nga algoritmet po formësojnë gjithnjë e më shumë peizazhin informativ.
Takimi vjetor vuri në qendër të vëmendjes edhe sfidat kritike me të cilat përballen gazetarët turq dhe organizatat anëtare të EFJ-së në Turqi. Duke riafirmuar mbështetjen e palëkundur të EFJ-së, delegatët miratuan tre mocione të rëndësishme. Ata kërkuan unanimisht shfuqizimin e të ashtuquajturit “ligj kundër dezinformimit” në Turqi, lirimin e menjëhershëm të të gjithë gazetarëve të burgosur në bazë të këtij ligji, përfshirë anëtarët e CGD-së Alican Uludağ, İsmail Arı dhe Merdan Yanardağ, si dhe heqjen e të gjitha akuzave të mbetura. Gazetarët në Turqi nuk duhet të kenë më frikë nga represioni, ndjekja penale apo ndalimi për raportimin mbi çështje që lidhen me sigurinë, mbrojtjen dhe konfliktet.
U diskutua gjithashtu rasti i gazetarit suedez Joakim Medin, i cili kaloi 51 ditë në një burg turk dhe përballet me akuza të lidhura me terrorizmin për shkak të punës së tij. Ky rast u ngrit edhe në takimet me liderin e partisë kryesore opozitare, Özgür Özel (CHP). Delegatët shprehën shqetësim edhe për mohimin ose tërheqjen e kartelave të shtypit, veçanërisht për gazetarët e pavarur, shumë prej të cilëve tashmë përballen me vështirësi serioze ekonomike. Kufizimet arbitrare të vizave dhe politikat shtetërore kundër sindikatave mbeten po ashtu shqetësime që EFJ do të vazhdojë t’i ngrejë në nivel evropian.
Takimi i EFJ-së i kushtoi vëmendje të veçantë edhe gazetarëve ukrainas, të cilët vazhdojnë të rrezikojnë jetën dhe të përballen me ndalime të paligjshme nga Federata Ruse për raportimin e së vërtetës. Qendrat e Solidaritetit për Gazetarët Ukrainas, të krijuara nga Unioni Kombëtar i Gazetarëve të Ukrainës (NUJU) me mbështetjen e EFJ-së, IFJ-së dhe UNESCO-s, u vlerësuan si një infrastrukturë jetike në kohë lufte.
Gjatë fjalimeve hapëse, ambasadori ukrainas në Turqi, Nariman Dzhelyal, ish-gazetar i arrestuar në Krime në vitin 2021 dhe i dënuar me 17 vjet burg, para se të lirohej në kuadër të një shkëmbimi të të burgosurve mes Rusisë dhe Ukrainës në qershor 2024, mbajti një fjalim prekës mbi domethënien e solidaritetit me ata që përndiqen thjesht për shkak se kryejnë detyrën e tyre: mbrojtjen e të drejtës së qytetarëve për qasje në informacion.
Takimi mirëpriti gjithashtu mesazhin shpresëdhënës të folësit kryesor, Márton Gergely, kryetar i Bordit Ekzekutiv të IPI-së dhe kryeredaktor i së përjavshmes së pavarur hungareze HVG. Mesazhi i tij ishte i qartë: gazetaria i reziston më së miri regjimeve autoritare duke mbrojtur parimet e saj etike dhe pavarësinë e pakompromis, një përkushtim që nuk duhet të braktiset as përballë regjimeve më liberale dhe demokratike.
Delegatët shprehën gjithashtu solidaritet të plotë me gazetarët palestinezë, të cilët po përballen me trajtime çnjerëzore, duke rënë dakord për nevojën e avokimit për qasje të sigurt, të lirë dhe të pavarur të profesionistëve ndërkombëtarë të medias në Gaza.
Përmes mocioneve urgjente u trajtuan edhe çështjet e lirisë së medias në Serbi, Kosovë, Greqi, Estoni, Poloni, Francë dhe Republikën Çeke, të cilat u miratuan nga delegatët. Në kuadër të projektit Media Freedom Rapid Response (MFRR), EFJ ka dokumentuar numrin më të lartë të shkeljeve të lirisë së medias në Serbi gjatë dy viteve të fundit, duke organizuar dy misione verifikuese dhe duke ofruar mbështetje praktike për shumë gazetarë. Delegatët u zotuan të vazhdojnë angazhimin kundër pandëshkueshmërisë për sulmet ndaj gazetarëve, përfshirë rastin e gazetarit dhe presidentit të ANEM-it, Veran Matić, ndaj të cilit Maja Sever shprehu solidaritet të plotë pas një sulmi të ri gjatë zhvillimit të asamblesë në Ankara.
Situata e vazhdueshme rreth mediave publike në Republikën Çeke ilustron më tej nevojën për mbrojtjen e transmetimit publik të pavarur, në përputhje me Aktin Evropian për Lirinë e Medias (EMFA). Delegatët nënvizuan gjithashtu rrezikun në rritje të ngacmimeve ligjore ndaj gazetarëve dhe punonjësve të medias, përfshirë anëtarët e EFJ-së, duke theksuar nevojën urgjente për zbatimin e plotë të Direktivës së BE-së kundër SLAPP-it.
Fryma e solidaritetit që karakterizoi këtë takim vjetor u shtri edhe përtej agjendës zyrtare. Anëtarët e Komitetit Drejtues të EFJ-së iu bashkuan një fushate mbështetëse për demonstratat e organizuara nga organizatat franceze anëtare të EFJ-së në Paris më 18 qershor, në një periudhë përkeqësimi të lirisë së medias dhe kushteve të punës së gazetarëve, siç u konstatua edhe gjatë misionit të fundit të EFJ-së në Francë (9–11 qershor). Marshimi mblodhi rreth një mijë pjesëmarrës në Paris.
Së fundi, takimi vjetor shënoi një hap të rëndësishëm drejt së ardhmes së gazetarisë. Për herë të parë, delegatët ranë dakord të ndërtojnë ura bashkëpunimi me krijuesit e rinj të përmbajtjeve informative dhe të sigurojnë ruajtjen e ADN-së etike të profesionit, ndërsa gazetaria zhvillohet në platforma dhe formate të reja. Më herët, një anketë e EFJ-së kishte evidentuar perspektiva të ndryshme mes anëtarëve, duke krijuar bazën për këtë diskutim.
Megjithëse takimi vjetor i EFJ-së kishte përfunduar dhe anëtarët ishin kthyer në sfidat e tyre kombëtare, në Ankara ishte mbjellë një angazhim i qartë: sindikatat e gazetarëve janë më të bashkuara se kurrë në mbrojtje të gazetarisë së pavarur dhe të demokracisë.
“Duhet të jemi më të zëshëm në luftën për të mbrojtur gazetarinë nga monopolet e platformave digjitale, të cilat po përcaktojnë gjithnjë e më shumë se kush do të shihet, kush do të lexohet dhe kush do të mbijetojë”, përfundoi Maja Sever.
“Por po aq e rëndësishme është se folëm për njerëzit. Ne duam të vazhdojmë të jemi pranë secilit prej jush. Kur sulmoheni në rrugë, kur mbroni të drejtën për grevë dhe kur është e nevojshme t’ju ndihmojmë në zbatimin e direktivave evropiane dhe standardeve ndërkombëtare ligjore. Ne duam të jemi gazetarët që lidhin Lisbonën me Kievin, Rejkjavikun me Ankaranë, por edhe me pjesën tjetër të botës. Prandaj dëshiroj t’i falënderoj mikpritësit tanë në Turqi për organizimin e shkëlqyer të asamblesë, si dhe presidenten e IFJ-së, Zuliana Lainez, për praninë e saj, për fjalët frymëzuese dhe për mesazhet e rëndësishme që përcolli, duke treguar se ne jemi dhe do të mbetemi të lidhur globalisht me miqtë dhe kolegët tanë anembanë botës.”