Rrjeti SafeJournalists po ndjek nga afër një vendim të fundit gjyqësor në Shqipëri lidhur me një masë të përkohshme që kërkon heqjen dhe bllokimin e qasjes në përmbajtje mediatike para se të jetë dhënë një vendim përfundimtar.
Më 24 prill 2026, Gjykata e Shkallës së Parë në Tiranë nxori një vendim për sigurimin e padisë në një çështje civile për dëm jopasuror të ngritur nga biznesmeni Dionis Teqja kundër dhjetë mediave dhe portaleve online. Sipas vendimit, padia kërkon 500 mijë euro nga një media dhe nga 20 mijë euro nga secila prej nëntë mediave të tjera, për një total prej rreth 680 mijë eurosh ndaj dhjetë të paditurve mediatikë.
Rasti lidhet me raportimin mbi një procedurë civile/komerciale gjyqësore që përfshin paditësin. Disa raportime, sipas pretendimeve, e kanë paraqitur një thirrje procedurale civile si një njoftim kërkimi policor. Në përdorimin publik në Shqipëri, termi “i kërkuar” zakonisht lidhet me status penal ose kërkim nga policia, ndërsa zhvillimi gjyqësor në këtë rast kishte të bënte me një njoftim procedural civil. Gjykata pretendon se të paditurit kanë përdorur tituj sensacionalë dhe të pavërtetë dhe i referohet përmbajtjes së kontestuar si artikuj me tituj mashtrues.
Rrjeti SafeJournalists thekson se raportimi gjyqësor duhet të jetë i saktë, i verifikuar dhe i kontekstualizuar qartë, përfshirë edhe titujt dhe ripublikimet. E drejta për reputacion është një interes legjitim dhe individët kanë të drejtë të kërkojnë mjete juridike kur besojnë se një raportim ka qenë i rremë, mashtrues ose dëmtues.
Në të njëjtën kohë, kufizimet që prekin përmbajtjen mediatike duhet të jenë të domosdoshme, proporcionale, të kufizuara në mënyrë të qartë dhe të arsyetuara me kujdes. Në këtë rast, gjykata urdhëroi të paditurit që menjëherë të heqin artikujt nga portalet, platformat sociale dhe çdo mjedis tjetër digjital ku janë publikuar, si dhe të bllokojnë qasjen publike ndaj tyre deri në përfundimin e procesit gjyqësor.
Rrjeti shpreh shqetësim për mënyrën procedurale, shtrirjen dhe kohën e vendosjes së kësaj mase. Vendimi është marrë në dhomë këshillimi, pa praninë e palëve dhe para shqyrtimit të plotë të çështjes në themel. Urdhri zbatohet për faqet e internetit, rrjetet sociale dhe mjedise të tjera digjitale, pa bërë dallim të qartë ndërmjet formulimeve fillestare të kontestuara, versioneve të korrigjuara, ripublikimeve apo përmbajtjeve të lidhura, si dhe pa një afat kohor të përcaktuar përtej përfundimit të procedurës gjyqësore.
Vendimi i gjykatës thekson se sigurimi i padisë nuk përbën një gjykim mbi themelin e çështjes dhe bazohet vetëm në një vlerësim paraprak. Megjithatë, përdorimi i termave si “artikuj të pavërtetë” dhe “mashtrues”, si dhe “tituj mashtrues” në këtë fazë të përkohshme, ngre shqetësime se arsyetimi gjyqësor mund të perceptohet si paragjykim i raportimit të kontestuar para shqyrtimit të plotë të padisë civile.
Rrjeti SafeJournalists nuk paragjykon saktësinë e raportimit të kontestuar apo bazueshmërinë e padisë civile. Shqetësimi i tij fokusohet te proporcionaliteti i një mase gjyqësore që kufizon qasjen publike në përmbajtje mediatike para një vendimi përfundimtar.
Rrjeti thekson se çdo kufizim ndaj përmbajtjes mediatike duhet të vlerësohet në përputhje me nenin 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe praktikën gjyqësore të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut lidhur me kufizimet paraprake, arkivat online dhe mjetet proporcionale juridike në rastet që lidhen me reputacionin. Masa më pak kufizuese, përfshirë korrigjimin, sqarimin, të drejtën e përgjigjes apo mjete të tjera të targetuara, duhet të konsiderohen kur është e përshtatshme.
Ky rast gjithashtu përforcon rekomandimet e kahershme të Rrjetit për harmonizimin e mjeteve juridike civile në Shqipëri për mosmarrëveshjet mediatike me standardet evropiane mbi lirinë e shprehjes dhe mbrojtjen e gazetarisë. Kjo përfshin shqyrtimin nëse procedurat civile ofrojnë garanci të mjaftueshme kundër kufizimeve disproporcionale të përkohshme ndaj përmbajtjes mediatike, veçanërisht kur paditen njëkohësisht shumë media, kërkohen shuma të larta kompensimi dhe urdhrat për heqje të përmbajtjes jepen para vendimit përfundimtar. Këto garanci duhet të pasqyrojnë standardet e Këshillit të Evropës për sigurinë e gazetarëve dhe luftimin e padive SLAPP, si dhe standardet relevante të Bashkimit Evropian në kuadër të procesit të anëtarësimit të Shqipërisë.
Rrjeti gjithashtu përsërit thirrjen e tij të vazhdueshme për forcimin e mjeteve jo-gjyqësore dhe mekanizmave të përgjegjësisë profesionale. Procedurat efektive për të drejtën e përgjigjes, praktikat e dukshme të korrigjimit, mekanizmat e pavarur të vetërregullimit, verifikimi i kujdesshëm para ripublikimit dhe përgjegjësia editoriale për titujt dhe terminologjinë ligjore janë thelbësore për adresimin e dëmit reputacional pa iu drejtuar kufizimeve tepër të gjera ndaj përmbajtjes mediatike.
Rrjeti SafeJournalists do të vazhdojë ta monitorojë rastin, përfshirë çdo ankesë apo procedurë të mëtejshme.
Prishtinë – Shkup – Sarajevë – Zagreb – Beograd – Podgoricë – Tiranë, 7 maj 2026
Shoqata Kroate e Gazetarëve
Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës
Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë
Shoqata BH Journalists
Shoqata e Pavarur e Gazetarëve të Serbisë
Sindikata e Mediave e Malit të Zi