Një grup prej dhjetë ish-punonjësish të Ora Sh.a., një kompani mediatike në pronësi të plotë shtetërore dhe e administruar nga Agjencia për Administrimin e Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK), kanë dorëzuar zyrtarisht një ankesë formale pranë institucioneve kryesore shqiptare, përfshirë Ministrinë e Brendshme, Ministrinë e Financave, Inspektoratin e Punës dhe Komisionerin për Mbrojtjen nga Diskriminimi.
Ankesa, e nënshkruar nga gazetarë dhe profesionistë të medias si Isa Myzyraj, Beti Njuma dhe të tjerë, paraqet akuza serioze për shkelje sistematike të të drejtave të tyre të punës gjatë viteve të fundit.
Në komunikimin e tyre zyrtar të datës 19 qershor 2025, drejtuar autoriteteve shtetërore, grupi ngre një sërë shqetësimesh thelbësore. Së pari, ata argumentojnë se gjatë periudhës 2024–2025, kompania Ora Sh.a. ka kryer një largim kolektiv prej rreth 80 punonjësish të medias, pa respektuar procedurat ligjore të parashikuara në Kodit e Punës të Shqipërisë, veçanërisht nenin 148 (largimet kolektive) dhe nenin 143 (afatet e njoftimit për ndërprerjen e marrëdhënies së punës). Punonjësit pretendojnë se janë detyruar të firmosin dorëheqje joformale, pas së cilës emrat e tyre janë hequr menjëherë nga regjistrat e punës dhe tatimeve, duke shkelur të drejtat themelore ligjore dhe duke e bërë këtë proces të largimeve potencialisht të paligjshëm dhe abuziv.
Së dyti, ankesa thekson në mënyrë të qartë moskryerjen sistematike të pagesave të detyrueshme për kontributet e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore gjatë periudhës 2022–2025, pavarësisht se pagat janë deklaruar rregullisht dhe janë transferuar në llogaritë bankare të punonjësve. Ky veprim përbën një shkelje të drejtpërdrejtë të legjislacionit shqiptar për sigurimet shoqërore (Ligji Nr. 7703/1993) dhe sigurimet shëndetësore (Ligji Nr. 10383/2011). Të tilla shkelje nuk cenojnë vetëm të drejtat ekonomike dhe sociale të menjëhershme të punonjësve, por dëmtojnë rëndë besueshmërinë dhe përgjegjësinë administrative të një entiteti që administrohet nga shteti.
Së treti, punonjësit theksojnë se kompania Ora Sh.a. aktualisht ndodhet në proces falimentimi, dhe shprehin shqetësim të thellë për mosnjohjen e tyre si kreditorë. Ata theksojnë rrezikun real të humbjes së përhershme të pagave të papaguara, kompensimeve për largimin nga puna dhe kontributeve të papaguara të sigurimeve. Sipas Ligjit Shqiptar për Falimentimin (Ligji Nr. 110/2016), ish-punonjësit gëzojnë zakonisht statusin e kreditorëve me përparësi, ndaj përjashtimi i tyre aktual përbën një kërcënim serioz për të drejtat themelore të garantuara me ligj.
Ankesa thekson gjithashtu përgjegjësinë e qartë institucionale dhe ligjore të shtetit dhe të Agjencisë për Administrimin e Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK) për të siguruar respektimin e rregullave të punësimit, siç përcaktohet në Ligjin Nr. 10192, i cili rregullon administrimin e pasurive të sekuestruara ose të konfiskuara nga shteti. Punonjësit pretendojnë se AAPSK ka dështuar vazhdimisht të sigurojë praktika të ligjshme të menaxhimit, duke ndikuar drejtpërdrejt në të drejtat e tyre të punës dhe të drejtat e njeriut.
Së treti, punonjësit theksojnë se kompania Ora Sh.a. aktualisht ndodhet në proces falimentimi, dhe shprehin shqetësim të thellë për mosnjohjen e tyre si kreditorë. Ata theksojnë rrezikun real të humbjes së përhershme të pagave të papaguara, kompensimeve për largimin nga puna dhe kontributeve të papaguara të sigurimeve. Sipas Ligjit Shqiptar për Falimentimin (Ligji Nr. 110/2016), ish-punonjësit gëzojnë zakonisht statusin e kreditorëve me përparësi, ndaj përjashtimi i tyre aktual përbën një kërcënim serioz për të drejtat themelore të garantuara me ligj.
Ankesa thekson gjithashtu përgjegjësinë e qartë institucionale dhe ligjore të shtetit dhe të Agjencisë për Administrimin e Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK) për të siguruar respektimin e rregullave të punësimit, siç përcaktohet në Ligjin Nr. 10192, i cili rregullon administrimin e pasurive të sekuestruara ose të konfiskuara nga shteti. Punonjësit pretendojnë se AAPSK ka dështuar vazhdimisht të sigurojë praktika të ligjshme të menaxhimit, duke ndikuar drejtpërdrejt në të drejtat e tyre të punës dhe të drejtat e njeriut.
Paralelisht, Shoqata e Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) ka dërguar një letër informuese drejt disa organizatave ndërkombëtare që mbrojnë lirinë e medias, përfshirë Rrjetin SafeJournalists, Federatën Ndërkombëtare të Gazetarëve (IFJ), Federatën Evropiane të Gazetarëve (EFJ), Reporterët pa Kufij (RSF), ECPMF, SCiDEV, si dhe donatorë ndërkombëtarë si Bashkimi Evropian, Këshilli i Evropës, OSBE, dhe organizata të tjera globale avokuese.
Në këtë letër, AGSH paraqet rastin me hollësi, duke u kërkuar këtyre organizatave që të ndjekin nga afër zhvillimet. AGSH thekson se abuzimet e pretenduara përbëjnë një precedent shqetësues për të drejtat e punës brenda një entiteti mediatik që menaxhohet drejtpërdrejt nga qeveria shqiptare.
Punonjësit e prekur kanë kërkuar në mënyrë të qartë reagime të menjëhershme institucionale, duke theksuar domosdoshmërinë për:
- Një hetim tërësor administrativ nga Inspektorati Shtetëror i Punës për të verifikuar pretendimet mbi largime kolektive të paligjshme dhe shkelje të të drejtave të punës;
- Ndërhyrje nga autoritetet tatimore dhe Ministria e Financave për të identifikuar kontributet e papaguara të sigurimeve dhe për të siguruar shlyerjen e kompensimeve të detyrueshme;
- Njohje dhe regjistrim formal si kreditorë i ish-punonjësve në procesin e falimentimit në vijim, për të garantuar mbrojtjen e pretendimeve të tyre ligjore;
- Një hetim nga Komisioneri për Mbrojtjen nga Diskriminimi për të përcaktuar nëse largimet janë ndikuar nga motive subjektive apo diskriminuese, si qëndrimet politike apo raportimi kritik;
- Llogaridhënie institucionale nga AAPSK për çdo neglizhencë administrative të provuar apo shkelje ligjore gjatë periudhës së menaxhimit të kompanisë.
Punonjësit kërkojnë që këto masa të ndërmerren me urgjencë dhe transparencë të plotë, në përputhje me parimet e shtetit të së drejtës dhe mbrojtjen e të drejtave themelore të punës.
Implikimet
Rëndësia e këtij rasti shkon përtej kompensimit financiar të menjëhershëm apo zgjidhjes ligjore për punonjësit e prekur. Ai ka pasoja të drejtpërdrejta për respektimin e të drejtave të punës dhe lirisë së medias në Shqipëri. Nëse pretendimet vërtetohen, rasti do të nxjerrë në pah probleme serioze të qeverisjes, si dhe mund të ndikojë në perceptimin më të gjerë mbi mjedisin mediatik në vend, transparencën institucionale dhe rolin e shtetit si garant i të drejtave themelore të njeriut dhe të drejtave të punës.
Rrjeti SafeJournalists raporton se kushtet e pasigurta të punës mbeten të përhapura në të gjithë sektorin e medias audiovizive në Shqipëri. Në mënyrë të veçantë, gjatë viteve 2024 dhe 2025, disa media të tjera gjithashtu kanë dështuar të paguajnë kontributet për sigurimet shoqërore dhe shëndetësore, si dhe të respektojnë standardet bazë të të drejtave të punës.
Për të adresuar këto sfida sistemike, SafeJournalists Network Albania, SCiDEV, Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH) dhe Sindikata e Gazetarëve dhe Punonjësve të Medias në Shqipëri kanë zhvilluar një sërë takimesh me Inspektoratin e Punës dhe Komisionerin për Mbrojtjen nga Diskriminimi gjatë muajve të fundit. Gjithashtu, në kuadër të Dialogut të Strukturuar për Median, të lehtësuar nga BE-ja dhe Këshilli i Evropës, janë krijuar dy grupe pune tematike të dedikuara për kushtet e punës, të cilat kanë çuar në rekomandime konkrete nga ekspertë dhe përfaqësues të komunitetit mediatik.
Këto përpjekje përbëjnë një hap të rëndësishëm drejt përmirësimit të standardeve të punës për gazetarët dhe punonjësit e medias në Shqipëri, duke kontribuar në një mjedis më të sigurt, më të drejtë dhe më të qëndrueshëm për lirinë e medias.
Kontekst
Në prill 2023, Gjykata e Posaçme e Apelit për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar në Shqipëri mori një vendim në bazë të ligjit antimafia, duke urdhëruar konfiskimin e kuotave të pronësisë së kompanisë Ora Sh.a., përfshirë radion dhe televizionin që më parë ishin në pronësi të Ylli Ndroqit (60%) dhe bashkëshortes së tij (40%), me arsyetimin se pasuria nuk mund të justifikohej me burime të ligjshme.
Pas një ankese të dështuar në Gjykatën e Lartë, në shtator 2023, kuotat e konfiskuara iu kaluan Agjencisë për Administrimin e Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK). Që nga ajo kohë, Ora Sh.a. është administruar plotësisht nga shteti, duke vendosur përgjegjësi të drejtpërdrejtë ligjore dhe administrative mbi AAPSK dhe shtetin shqiptar në lidhje me praktikat e punësimit dhe menaxhimit të kompanisë.