Bashkimi Evropian i Transmetuesve (EBU) ka nisur një angazhim reformash me transmetuesin publik të Shqipërisë RTSH (Radio Televizioni Shqiptar) pas një vizite në Tiranë të Drejtorit të Përgjithshëm të EBU-së, Noel Curran, në javën e parë të marsit 2026. Sipas njoftimeve në media, kjo vizitë shënon fillimin e një procesi që synon të adresojë sfidat e kahershme të qeverisjes, financave dhe funksionimit institucional të transmetuesit publik.
Gjatë vizitës, delegacioni i EBU-së zhvilloi takime me drejtuesit e RTSH-së dhe me Kryeministrin, duke prezantuar gjetjet kryesore të një vlerësimi ekspertësh të kryer në fund të vitit 2025. Ky vlerësim raportohet se ka rezultuar në një plan veprimi të detajuar që synon të mbështesë RTSH-në në përmirësimin e strukturave të qeverisjes, forcimin e praktikave të menaxhimit dhe sigurimin e qëndrueshmërisë financiare. Ky angazhim vjen pas një periudhe vështirësish serioze institucionale për RTSH-në dhe shqetësimeve më të gjera lidhur me menaxhimin dhe llogaridhënien brenda transmetuesit.
Nisma e reformës pritet të fokusohet në modernizimin e transmetuesit dhe në forcimin e rolit të tij si media e shërbimit publik në Shqipëri. Sipas deklaratave të bëra gjatë vizitës, procesi do të përfshijë asistencë teknike dhe mbështetje këshillimore nga ekspertët e EBU-së, ndërsa RTSH nis zbatimin e ndryshimeve të rekomanduara.
Gjatë vizitës së tij në Tiranë, Noel Curran u takua gjithashtu me Michel Tarran, Shef i Prezencës së OSBE-së në Shqipëri. Takimi u fokusua në mjedisin e përgjithshëm mediatik në Shqipëri, rolin e transmetuesit publik dhe zhvillimet e fundit si dhe reformat në sektorin e medias – siç u njoftua në një postim zyrtar të Prezencës së OSBE-së në Shqipëri.
Të dyja palët pranuan përputhjen ndërmjet punës së EBU-së dhe mandatit të Prezencës së OSBE-së për të forcuar median e shërbimit publik dhe për të promovuar lirinë dhe pluralizmin mediatik, duke rënë dakord të eksplorojnë mundësi për bashkëpunim më të ngushtë në këto fusha.
Megjithatë, detajet mbi planin e reformës dhe zbatimin e tij mbeten të kufizuara. Raportimet publike për vizitën tregojnë se takimet janë zhvilluar kryesisht me drejtuesit e RTSH-së dhe Zyrën e Kryeministrit, ndërsa mbetet e paqartë nëse konsultimet do të përfshijnë Parlamentin, organizatat e gazetarëve apo grupet e shoqërisë civile që prej kohësh kanë kërkuar reforma strukturore të transmetuesit publik.
Kryetari i Asociacionit të Gazetarëve të Shqipërisë ka dërguar gjithashtu një letër drejtuar EBU-së, duke shprehur shqetësimin se organizatat mediatike në Shqipëri duket se nuk janë konsultuar në përgatitjen e reformës së propozuar për RTSH-në. Letra ngre pyetje mbi transparencën e procesit, përfshirë burimet, metodologjinë dhe referencat e përdorura për vlerësimin e reformës. Ajo thekson gjithashtu shqetësime për takimet e zhvilluara vetëm me Kryeministrin Edi Rama, duke vënë në dukje se sipas legjislacionit shqiptar mbikëqyrja e transmetuesit publik i takon Parlamentit dhe jo ekzekutivit.
Roli i degës ekzekutive në diskutimet për qeverisjen e RTSH-së është veçanërisht i ndjeshëm, duke pasur parasysh rëndësinë e mbrojtjes së pavarësisë së medias së shërbimit publik nga ndikimi politik. Transmetuesit publikë pritet të funksionojnë në mënyrë të pavarur nga ndërhyrjet e qeverisë, në përputhje me standardet evropiane dhe praktikat më të mira për qeverisjen e medias së shërbimit publik.
Shqetësime për ndikimin politik mbi RTSH-në janë ngritur edhe më parë. Kryeministri Edi Rama ka kritikuar në disa raste publikisht performancën editoriale të RTSH-së dhe ka bërë thirrje për ndryshime të rëndësishme në funksionimin e saj, përfshirë mundësinë e privatizimit ose mbylljes. Këto deklarata kanë nxitur debat mes organizatave të medias për rolin e duhur të ekzekutivit në përcaktimin e së ardhmes së transmetuesit publik.
Në këtë kontekst, një koalicion i gjerë organizatash të medias dhe aktorësh të shoqërisë civile përfshirë SafeJournalists Network publikoi një deklaratë të përbashkët duke bërë thirrje për një reformë demokratike, transparente dhe të qëndrueshme të RTSH-së. Deklarata thekson shqetësimet e kahershme lidhur me qeverisjen, ndikimin politik, menaxhimin financiar dhe nevojën për të forcuar pavarësinë editoriale në përputhje me standardet evropiane për median e shërbimit publik.
Koalicioni theksoi se reforma kuptimplotë kërkon procedura transparente, mekanizma të qartë llogaridhënieje dhe konsultim gjithëpërfshirës me organizatat e gazetarëve, shoqërinë civile dhe profesionistët e medias.
SafeJournalists Network do të vazhdojë të monitorojë zhvillimet që lidhen me procesin e reformës së RTSH-së dhe qeverisjen e medias së shërbimit publik në Shqipëri, dhe mbetet e gatshme të angazhohet në mënyrë konstruktive me institucionet kombëtare, partnerët ndërkombëtarë dhe palët e interesit për të mbështetur reforma që forcojnë pavarësinë, transparencën dhe qëndrueshmërinë e transmetuesit publik.