Shqipëria aktualisht është në proces konsultimi publik për një draft-Vendim të Këshillit të Ministrave, i cili synon të përcaktojë procedurat për shqyrtimin e disa investimeve të huaja direkte (FDI) mbi bazën e sigurisë dhe rendit publik.
Kjo nismë ka për qëllim përafrimin e Shqipërisë me kuadrin e Bashkimit Evropian për shqyrtimin e investimeve, në veçanti me Rregulloren (BE) 2019/452, e cila u jep shteteve të drejtën të rishikojnë investimet që mund të ndikojnë në interesat strategjike.
Draft-rregullorja ka një fushë zbatimi të gjerë, por një element është veçanërisht i rëndësishëm: liria e medias përfshihet shprehimisht si një faktor që mund të aktivizojë shqyrtimin e investimeve. Për më tepër, për shkak të dispozitave kalimtare, investimet që lidhen me median janë ndër fushat e pakta ku mekanizmi i shqyrtimit do të zbatohej menjëherë, edhe përpara anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Sipas dokumentit shpjegues të qeverisë, kjo qasje pasqyron qëndrimin se rreziqet moderne të sigurisë përfshijnë gjithnjë e më shumë kërcënime hibride dhe informative, si dezinformimi dhe ndikimi i padrejtë mbi diskursin publik. Për rrjedhojë, media dhe ekosistemet e informacionit trajtohen si sektorë strategjikisht të ndjeshëm, krahas fushave më tradicionale të shqetësimit.
Ndërsa drafti nuk rregullon përmbajtjen mediatike apo gazetarinë, ai i jep një organi ekzekutiv ndërministror kompetencën për të miratuar, kushtëzuar ose bllokuar investime të caktuara. Vendimet që ndikojnë në pronësinë ose financimin mund të kenë pasoja të drejtpërdrejta për pluralizmin mediatik dhe pavarësinë editoriale, veçanërisht në një mjedis mediatik financiarisht të brishtë.
Në të njëjtën kohë, drafti nuk përcakton se çfarë përbën një “ndikim në lirinë e medias”, as nuk sqaron se si duhet vlerësuar në praktikë ndikimi apo kontrolli. Kjo mungesë qartësie mund të krijojë pasiguri ligjore për organizatat mediatike, investitorët dhe donatorët, edhe në rastet kur shqyrtimi nuk synohet realisht.
Standardet evropiane theksojnë se masat që ndikojnë në pronësinë e mediave ose në qëndrueshmërinë e tyre duhet të jenë të domosdoshme, proporcionale dhe të parashikueshme, si dhe të shoqërohen me garanci efektive.