Qendra për Shkencë dhe Inovacion për Zhvillim (SCiDEV) ka publikuar një analizë të pavarur ligjore të Kodit Penal në projekt, duke u fokusuar te dispozitat që ndikojnë drejtpërdrejt te liria e shprehjes, liria e mediave dhe roli i vëzhguesve publikë. Studimi bazohet në gjashtë vite avokatie të përbashkët, grupe fokus dhe mbledhje të të dhënave me Rrjetin SafeJournalists, duke përfshirë Indikatorët mbi Lirinë e Mediave dhe Sigurinë e Gazetarëve dhe raporte tematike mbi sigurinë e grave gazetarë.
Analiza identifikon rreziqe kryesore në disa dispozita. Përgjegjësia penale e zgjeruar për shpifje dhe fyerje, me përkufizime të paqarta dhe sanksione më të rënda, kërcënon gazetarinë hulumtuese dhe mund të heshtë zërat kritikë. Neni 515 mbi shpalljen e akteve sekrete mund të penalizojë publikimin e informacionit me interes publik dhe, në rast se gjobat nuk paguhen, mund të çojë deri te mbyllja e mediave. Neni 536 mbi ndikimin në drejtësi mund të kriminalizojë komentet e ligjshme mbi procese në gjykim, ndërsa Neni 235 mbi shkeljen e simboleve të Republikës zgjeron mbrojtjet për institucionet dhe zyrtarët në mënyrë jo në përputhje me standardet evropiane, duke rrezikuar satirën dhe debatet politike.
Rrjeti SafeJournalists thekson se zgjerimi i kriminalizimit nuk mbron integritetin e mediave. Sfida reale qëndron te korrupsioni, ndikimi politik dhe mungesa e kuadrit etik efektiv, që kërkojnë reforma sistemike dhe garanci më të forta për sigurinë e gazetarëve, jo sanksione më të rënda ndaj fjalës. Raporti do të dorëzohet si pjesë e procesit të konsultimit publik, dhe ne u bëjmë thirrje Ministrisë së Drejtësisë, Parlamentit dhe të gjithë aktorëve relevantë të marrin parasysh këto gjetje për të siguruar që kuadri ligjor i Shqipërisë të përputhet me standardet evropiane dhe jurisprudencën e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut.