Мрежата SafeJournalists соопштува дека инцидентите од изминатата вечер во Врбас, Бачки Петровац, Нови Пазар и Белград покажаа дека полицијата не е способна да обезбеди непречена работа на новинарите кои известуваат од протестите и јавните настани.
За време на граѓанскиот протест на 12 август во Врбас, поддржувачи на Српската напредна странка организирано извршија напад со фрлање шишиња, камења и пиротехнички средства кон собраните граѓани, меѓу кои беа и новинарски екипи кои известуваа од настанот. Уредникот на порталот „Машина“, Марко Милетиќ, и помошникот на снимателот на N1, Андреј Стаменковиќ, беа повредени во нападот. Полицајците во ниту еден момент не интервенираа за да го запре насилството.
Марко Милетиќ беше удиран повеќепати со камења, замрзнати шишиња и пиротехника, додека Андреј Стаменковиќ беше удрен двапати со камења – еднаш во рамото и еднаш во стомакот. За среќа, двојката здоби само лесни повреди.
Во директен пренос на социјалните мрежи на „Машина“, Милетиќ може да се види како се обраќа на полицијата по нападот, прашувајќи кога ќе интервенираат и ќе ги спречат напаѓачите да фрлаат пиротехника. Полицајците само се свртеа настрана, а кога новинарот укажа дека бил удрен, тие не реагираа. Порталот „Машина“ е под директен напад поради своето известување, вклучувајќи и сериозна закана преку Инстаграм што ја доби на 10 август.
За време на обидот да се блокира влезот во судот во Нови Пазар, на 12 август се случија судири помеѓу демонстрантите и полицијата. Додека известуваше, новинарката Нусрета Брунчевиќ беше сведок на инцидент во кој полицаец – без видливо име – упати несоодветни коментари кон студентки во првите редови. Кога новинарката го побара полицаецот да се идентификува, тој првично одби, а потоа даде само лично име. Во еден момент полицаецот директно ѝ се обрати на новинарката, велејќи дека таа е „неефикасна“ и додаде: „ќе се видиме“, потврдувајќи го коментарот со насмевка и саркастичен тон кога нејзиното прашање дали навистина тоа го рекол. Откако новинарката го пријави инцидентот кај командирот, полицаецот беше отстранет од местото.
Мрежата SafeJournalists бара полицијата да почне да ја извршува својата работа преку преземање мерки согласно законот и да обезбеди заштита на новинарите додека известуваат. Нагласуваме загрижувачкиот тренд на напади, закани и заплашување кон новинари и медиумски работници од страна на полицијата – тренд што продолжи и само ден претходно. Таквото однесување мора да престане, а новинарите и медиумските професионалци мора да им биде овозможено да ја извршуваат својата работа без пречки. Овие напади и закани не само што ја загрозуваат нивната физичка безбедност, туку и директно ја нарушуваат слободата на медиумите.
Мрежата повикува надлежните институции да гоне секој случај на насилство врз новинари. Го повикуваме Министерството за внатрешни работи да покрене постапки против полицајците кои закануваат и заплашуваат медиумски претставници. Новинарите кои работат во јавен интерес не смеат да бидат цели на насилство – тие мора да добијат целосна заштита од државата и поддршка од сите релевантни институции.
Мрежата SafeJournalists ќе ги информира националните и меѓународните чинители за овој инцидент и ќе продолжи да ја следи ситуацијата.
Секој напад врз новинарите е напад врз демократијата, јавниот интерес и основните човекови права.
Пристина – Скопје – Сараево – Загреб – Белград – Подгорица, 13 август 2025
Хрватско здружение на новинари
Здружение на новинари на Косово
Здружение на новинари на Македонија
Здружение на новинари на БиХ
Независно здружение на новинари на Србија
Синдикат на медиуми на Црна Гора