Ние, Мрежата SafeJournalists, партнери на Media Freedom Rapid Response (MFRR), Reporters Without Borders (RSF) и албанските организации за слобода на медиумите, изразуваме заедничка загриженост поради полициската блокада и последователните настани кои ги засегнаа Focus Media Group, News24, BalkanWeb, Panorama, Gazeta Shqiptare и други поврзани медиуми.
Во раните утрински часови на 9 август, Државната полиција го опкружи објектот во Тирана каде што овие медиуми работат, го исклучи електричното напојување и ја блокира пристапот на новинарите и вработените. Ова ја запре емисијата на News24. Според Focus Media Group, немало претходно известување за ефективното прекинување на сигналот за емитување.
Полицаиската акција произлегува од поширок имотен спор помеѓу Министерството за економија, култура и иновации (MEKI) и Focus Media Group околу закупите и процедурите. Сепак, оваа строга полициска акција сè уште е изведена врз нејасни правни основи и без соодветна постапка. Во отсуство на објавена правна основа, судски налози или јасен план и следни чекори, легалноста и соодветноста на акцијата се доведени во сериозно прашање.
Како резултат, од 9 август едно од водечките национални информирачки радио-телевизии во Албанија, News24, е исклучена од емитување. Сè до 12 август 2025 нема јасност кога емитувањето ќе продолжи, ниту што ќе се случи со новинарите, медиумските работници и поддржувачкиот персонал на Focus Media Group. Оваа несигурност го поткопува јавниот доверба, ја ослабнува плурализмот и носи ризик од лади ефекти врз слободата на медиумите.
Влијанието врз медиумските работници е непосредно и сериозно. Околу 230 вработени, новинари, медиумски работници и технички персонал, сега се изложени на ризик од невработеност, при што многумина веќе се соочуваат со доцнења во исплатите и неплатени придонеси за социјално и здравствено осигурување. Со блокадата на објектот и нарушувањето на работата нивниот егзистенцијален и професионален статус е загрозен.
Поради тоа, заеднички повикуваме на албанските власти:
-
да ги гарантираат правото на работа и безбедноста на новинарите и да обезбедат целосно јавно образложение за правната основа, неопходноста и итноста на операцијата извршена рано утрото во сабота, 9 август 2025, вклучувајќи го времето, методите, соодветноста и дали биле разгледани помалку рестриктивни алтернативи;
-
да ја укинат полициската опсада, да ја вратат струјата и да овозможат слободен и непречен пристап до редакциите и местата за известување, без заплашување или мешање;
-
да ги заштитат новинарските материјали и инфраструктура, исклучувајќи каква било заплена или оштетување и обезбедувајќи сигурен пристап до опрема, архиви и преносни врски;
-
да ги заштитат работничките права за време на прекинот, координирајќи се со Инспекторатот за труд за исплата на плати и придонеси, како и обезбедување привремени простории и услови за континуитет;
-
да обезбедат ефективна правна гаранција преку објавување на правната основа и налозите, со јасна временска рамка и услови за укинување на мерките, пристап за жалби со суспензивно дејство кога е применливо, и координирање со Агенцијата за медиуми (AMA), користејќи најмалку рестриктивни средства за одржување на континуитетот на информирањето;
-
да ги истражат сите случаи на попречување на новинарската работа и да обезбедат одговорност; и да водат редовна комуникација со јавноста.
Понатаму, повикуваме на сопствениците и менаџментот на Focus Media Group:
-
да делуваат итно за заштита на егзистенцијата и правата на вработените, да ги почитуваат сите законски и договорни обврски, и да овозможат привремени простории и планови за континуитет за заштита на персоналот и одржување пристапот до информации за јавноста;
-
да соработуваат конструктивно со властите за правно и транспарентно решавање на спорот со минимално влијание врз новинарската работа и правото на информирање на јавноста;
-
да обезбедат исплата на плати и придонеси, безбеден пристап до опрема и податоци и да нема одмазда кон вработените за време на прекинот;
-
да ја обезбедат целосната транспарентност за правната и договорната состојба за да може персоналот и јавноста да го разберат основата на спорот.
Ова не е само договорен спор. Се покренуваат фундаментални прашања за законска постапка, соодветност, слобода на медиумите и заштита на новинарите и медиумските работници. Сите страни треба брзо, транспарентно и во јавен интерес да делуваат за да се почитуваат и одржуваат овие права.
Потпишано од:
Мрежа SafeJournalists
- Здружение на новинари на БиХ
- Здружение на новинари на Косово
- Здружение на новинари на Македонија
- Хрватско здружение на новинари
- Независно здружение на новинари на Србија
- Синдикат на медиуми на Црна Гора
Media Freedom Rapid Response (MFRR) Partners
- European Federation of Journalists (EFJ)
- European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF)
- ARTICLE 19 Europe
- International Press Institute (IPI)
- Free Press Unlimited (FPU)
Civil society organisations in Albania:
- Center Science and Innovation for Development (SCiDEV)
- Albanian Media Council (KMSH)
- Association of Journalists of Albania (AGSH)
- Albanian Woman in Audiovisual (AWA)
- Amfora
- Association of Professional Journalists of Albania (APJA)
- Union of Journalists and Media Workers (SGPM)
- Albanian Helsinki Committee (AHC)
- Albanian Center for Quality Journalism (ACQJ)
- Balkan Investigative Reporting Network Albania (BIRN Albania)
- Faktoje
- Union of Journalists of Albania (UGSH)
- Association of European Journalists, Albanian Section (AEJ)
- Qendra Citizens Channel
- Respublica Publica Center
Reporting Diversity Network (потпишано по објавувањето на 12 август)