Beograd, 29 prill 2026 – Gjetjet e Indeksit të Sigurisë së Gazetarëve për vitin 2025 për Shqipërinë u prezantuan në konferencën rajonale “Nga evidenca te ndryshimi: Siguria dhe pozicioni i gazetarëve dhe gazetareve në Ballkanin Perëndimor”, duke mbledhur studiues nga i gjithë rrjeti SafeJournalists. Duke prezantuar gjetjet për Shqipërinë, studiuesja Blerjana Bino theksoi se, ndonëse Shqipëria regjistron më pak raste të dhunës së rëndë fizike, kjo nuk duhet interpretuar si një mjedis më i sigurt për median.Më pak dhunë, por presion sistemik i qëndrueshëm
Sipas të dhënave, në vitin 2025 në Shqipëri u regjistruan 16 sulme fizike dhe 3 kërcënime për jetën, duke e vendosur vendin ndër ato me nivele më të ulëta të dhunës ekstreme në rajon. Megjithatë, gjetjet tregojnë një model tjetër rreziku. Bino shpjegoi se presioni ndaj gazetarëve në Shqipëri është shpesh më pak i dukshëm, më sistemik dhe kumulativ, duke ndikuar në punën gazetareske me kalimin e kohës dhe jo vetëm përmes incidenteve të izoluara. Pothuajse gjysma e gazetarëve raportojnë se kanë përjetuar kërcënime ose intimidim, ndërsa rreth 44% deklarojnë se janë përballur me presion për të ndryshuar, shtyrë ose braktisur një lajm.
Ky realitet nxit vetëcensurën dhe ngushton hapësirën editoriale, veçanërisht në një mjedis të karakterizuar nga ndërhyrje politike, varësi ekonomike dhe ndikime të padrejta. Vlerësimi i përgjithshëm i Shqipërisë nuk ka ndryshuar ndjeshëm, nga 2.90 në vitin 2024 në 2.98 në vitin 2025, duke reflektuar sfida strukturore më shumë sesa progres të qëndrueshëm. Bino vuri në dukje gjithashtu se advokimi i vazhdueshëm i SafeJournalists Network ka kontribuar në përmirësime strukturore, përfshirë mekanizmat e mbrojtjes. Megjithatë, zbatimi mbetet i pabarabartë dhe besimi i gazetarëve në këto mekanizma është ende i kufizuar.
Gazetaret: rreziqe strukturore, kumulative dhe të nënpërfaqësuara
Në panelin gjinor, gjetjet nga analiza për Shqipërinë për vitin 2025 mbi sigurinë e gazetareve dhe punonjëseve të medias treguan se rreziqet janë sistemike, kumulative dhe të formësuara nga ndërveprimi i presioneve digjitale, politike dhe profesionale, dhe jo nga incidente të izoluara. Në vitin 2025, 13 raste kanë targetuar drejtpërdrejt gazetare, duke përfshirë 15 viktima, ku sulmet shfaqen kryesisht përmes ngacmimeve online, fushatave shpifëse dhe presionit reputacional, shpesh të shoqëruara me narrativa mizogjene, gjuhë të seksualizuar dhe referenca ndaj familjes. Këto forma dëmtimi janë shpesh të koordinuara dhe të përsëritura, duke prodhuar një efekt frenues të qëndrueshëm me kalimin e kohës.
Analiza thekson se këto rreziqe lidhen ngushtë me kushte strukturore brenda sektorit të medias, përfshirë punësimin e pasigurt, presionin politik, ndikimin e pronësisë dhe pabarazinë gjinore në vendimmarrjen editoriale, të cilat së bashku kufizojnë praktikën profesionale dhe pjesëmarrjen në gazetarinë në interes publik. Si rezultat, ndikimi është si individual, ashtu edhe strukturor, duke çuar në më shumë kujdes, ulje të dukshmërisë dhe, në disa raste, në ndryshim ose braktisje të raportimeve, duke ndikuar jo vetëm në sigurinë e gazetareve, por edhe në pluralizmin mediatik dhe diversitetin e perspektivave në debatin publik.
Indeksi i Treguesve mbi Nivelin e Lirisë së Medias dhe Sigurinë e Gazetarëve 2025 dhe analiza për Shqipërinë për vitin 2025 mbi sigurinë e gazetareve dhe punonjëseve të medias, të dyja të hartuara nga Blerjana Bino, do të publikohen së shpejti në shqip dhe anglisht.
