На 11 август 2024 година, српскиот претседател Александар Вучиќ вербално ги навреди новинарите од Србија, Босна и Херцеговина, Хрватска и Косово за време на прес-конференција во Белград, по повод протестот против одобрувањето на ископување на литиумова руда во Србија од страна на српската влада.
Европската федерација на новинари (EFJ) се приклучува на мрежата SafeJournalists во изразувањето целосна солидарност со новинарите кои беа цел на претседателот Вучиќ. Го повикуваме претседателот Вучиќ и властите да се воздржат од овој очигледен образец на вознемирување на новинари или медиуми поради критичко известување и наместо тоа да обезбедат почитување на основните гаранции за медиумска слобода.
На 10 август, граѓанското незадоволство од рударскиот проект на Rio Tinto во долината Јадар доведе до масовни протести во Белград, вклучително и блокада на две железнички станици. Протести се одржуваа и во други градови низ Србија во претходните денови. На 16 јули, владината седница усвои уредба за рестартирање на контроверзниот проект, кој беше стопиран од државните власти во 2022 година поради масовни протести. За време на прес-конференцијата одржана на 11 август, Вучиќ ја искористи можноста да ги посочи новинарите кои известуваа за протестите, вклучувајќи ги Oslobođenje од Сараево, Jutarnji list и Dnevno.hr од Загреб, како и N1 и NOVA RS од Белград и списанието Slobodna Bosna.
Критикувајќи го медиумското известување, може да се слушне Вучиќ како вели: „Ги разбирам директните преноси во Куртиевите медиуми. Го разбирам воодушевувањето, воодушевувањето и заканите, како што велат во Oslobođenje, пишува ‘борба против Вучиќевите злосторства’, потоа вели, Slobodna Bosna ‘може да ја доведе Србија во граѓанска војна’, потоа Jutarnji list, потоа Direktno, Dnevno, исто така најавуваат граѓанска војна во Србија и се надеваат на тоа. Велат, ‘автократ сака да ја уништи природата за да остане на власт.’ Го разбирам нивниот ентузијазам, ја разбирам нивната желба да ѝ наштетат на Србија, немам проблем со тоа.“
„Задачата на медиумите е објективно и критички да известуваат за настани од јавен интерес, вклучително и за активностите на владата. Последните граѓански протести во Белград и други градови се јавни настани, а новинарите – известувачи од овие собири не смеат да бидат цел или нападнати поради нивното известување,“ се вели во соопштението на мрежата SafeJournalists.
„EFJ е загрижена од континуираните напади на Александар Вучиќ врз медиумите. Овој пат, таргетирајќи медиуми од соседните земји во јавниот дискурс, Вучиќ не го попречува само работата на српските новинари, туку ги загрозува и новинарите од целиот регион,“ изјави претседателката на EFJ, Маја Север.
Од почетокот на годината, базата на податоци на Media Freedom Rapid Response го евидентира претседателот Вучиќ како одговорен или поврзан со осум случаи на вербална злоупотреба кон српски новинари. EFJ и мрежата SafeJournalists го повикуваат претседателот Вучиќ да престане да ги замолчува критичките гласови преку вознемирување на новинарите и да им обезбеди безбедна работна средина без заплашување и политички притисоци.
Мрежа SafeJournalists
Здружение на новинари на Косово
Здружение на новинари на Македонија
Здружение на новинари на БиХ
Хрватско здружение на новинари
Независно здружение на новинари на Србија
Синдикат на медиуми на Црна Гора
Европска федерација на новинари (EFJ)