Мрежата SafeJournalists изразува сериозна загриженост поради одлуката на Општинското државно обвинителство во Сплит да поднесе обвинение против новинарката Данка Дерифај Микулаш, снимателот Петар Јањиќ и граѓанинот Бранко Миодраг за наводното кривично дело – нарушување на недопирливоста на домот.
Случајот се однесува на инцидент од август 2021 година, кога за време на снимањето на истражувачката телевизиска програма Потрага, тимот новинари се искачи на покривот на зграда што пејачот Марко Перковиќ Томпсон ја користи како тераса. Терасата – односно самиот покрив – и правото на користење биле предмет на тековни спорови помеѓу Перковиќ и станарите на зградата. Водени од јавниот интерес да се откријат релевантни информации, новинарите влегле во дел од имотот кој во тоа време бил законски под сопственост на зградата, но чииот имотен статус останал неразрешен поради овие спорови.
Според информации од Хрватското здружение на новинари (ХНД), обвинението е поднесено без да се земе предвид фактот дека новинарката во тоа време извршувала задача од јасен јавен интерес. Приказната се однесуваше на прашањето за сопственоста на дел од земјиште поврзано со јавна личност, и нема докази дека влегувањето на имотот било свесно и намерно прекршување.
Ова е прв случај во речиси три децении во кој Хрватското државно обвинителство покренало обвинение против новинар за дејствија извршени во текот на професионалните обврски. Таквиот чекор поставува загрижувачки прецедент и ризикува да ги одврати истражувачките новинари. Мрежата исто така потсетува на случајот со новинарката Мелита Врсалјко, која беше физички нападната пред повеќе од една година од лице кое незаконски влегло во нејзиниот дом; за тој случај сè уште не е поднесено обвинение. Ова споредување создава сериозни загрижености околу еднаквоста и конзистентноста на дејствата на судските органи.
Известувањето за прашања од јавен интерес – вклучително и имотни спорови – не смее да биде криминализирано, а правната пракса треба да остане слободна од политички или социјален притисок. Наместо да ги гони, државните институции треба да ја гарантираат безбедноста и заштитата на новинарите додека ја вршат својата работа, а судовите треба да имаат предвид пошироката општествена важност на заштитата на слободата на медиумите при донесување одлуки.
Мрежата SafeJournalists повикува државното обвинителство да го земе предвид професионалниот контекст и јавниот интерес во ваквите случаи и ги повикува јавноста и медиумската заедница да искажуваат солидарност кон новинарите под притисок.
Мрежата SafeJournalists ќе ги информира националните и меѓународните актери за овој случај и ќе продолжи да ја следи ситуацијата.
Секој напад врз новинарите е напад врз демократијата, јавниот интерес и основните човекови права.
Пристина – Скопје – Сараево – Загреб – Белград – Подгорица, 14 август 2025
Хрватско здружение на новинари
Здружение на новинари на Косово
Здружение на новинари на Македонија
Здружение на новинари на БиХ
Независно здружение на новинари на Србија
Синдикат на медиуми на Црна Гора